بابک اسماعیلی


زلف سخن

First Page English Weblog Weblog Archives About me Contact me Photo Blog

پنجشنبه ۱۸ فروردین ۱۳٩٠

در حالی به سومین سال از دهه چهارم انقلاب اسلامی که با تدبیر رهبرمعظم انقلاب، دهه پیشرفت و عدالت نامگذاری شده است وارد شده ایم که امسال نیز برای سومین سال متوالی توسط معظم له به نامی اقتصادی و این بار «جهاد اقتصادی» مزین شده تا حامل این پیام مهم باشد که مسائل اقتصادی یکی از راهبردی ترین و تعیین کننده ترین عرصه های پیشرفت نظام جمهوری اسلامی ایران در دهه چهارم انقلاب است.
دهه چهارم انقلاب اسلامی با سه دهه گذشته تفاوت های بنیادین بسیار دارد. رهبرفرزانه انقلاب روز دوم شهریور سال 1387 در دیدار با رئیس جمهور و اعضای هیات دولت به نکته ای کلیدی اشاره داشتند و فرمودند: « دهه چهارم انقلاب، دهه پیشرفت و عدالت است و برنامه ریزی ها و تلاش های همه مسئولان باید در جهت ایجاد جهشی بزرگ در روند پیشرفت کشور و عدالت گستری وسیع صورت گیرد.» شش ماه پس از این سخنان، رهبرانقلاب در پیام نوروزی خود، نخستین سال از دهه چهارم انقلاب را سال اصلاح الگوی مصرف نام نهادند. سال 1389 نیز تحت عنوان سال همت مضاعف، کار مضاعف نامگذاری شد و امسال نیز برای سومین سال پیاپی با نامی اقتصادی همراه شده است.


در دو سال گذشته، اقتصاد ایران فصل جدیدی را پشت سر گذاشت. در سال 1388، دشمنان نظام با هدف تحمیل هزینه های سنگین سیاسی و اقتصادی به کشورمان، آن هم در سالی که توسط رهبر فرزانه انقلاب به «اصلاح الگوی مصرف» توصیه شده بود، قصد آن داشتند تا تیزبینی رهبری در این نیازسنجی مدبرانه را خنثی کنند.
وضع تحریم های جدید سیاسی و اقتصادی، تحمیل ناآرامی و خشونت پس از انتخابات شکوهمند 22 خرداد از یک سو و بحران اقتصاد جهانی از سوی دیگر می توانست از موانع جدی و سخت پیش روی اقتصاد ایران در این سال باشد که با مدیریت هوشمندانه و عالمانه کنترل بحران و مقابله با تحریم در سال 1388، ضمن جلوگیری از آسیب پذیری اقتصاد، رشد و توسعه ایران اسلامی کماکان ادامه یافت.
در سال 1389 خورشیدی نیز که حضرت آقا آن را سال «همت مضاعف، کار مضاعف» نامیده بودند، اقتصاد ایران در حوزه داخلی، با هدفمندسازی یارانه ها، از سویی آرزوی دیرین جامعه اقتصادی ایران برای رهایی از یارانه های باز را پایان داد و علاوه بر آن، بر معضل مصرف گرایی جامعه ایرانی نیز تاثیری بسزا گذشت. در حوزه خارجی نیز در این سال، علیرغم تشدید تحریم های اقتصادی کشورهای غربی علیه جمهوری اسلامی ایران و همچنین تشدید بحران و رکود اقتصادجهانی، کشورمان با دور زدن تحریم ها، دست اندرکاران وضع تحریم ها علیه ایران را به اعتراف واداشت که جمهوری اسلامی ایران نه تنها کوچک ترین مشکلی با وضع تحریم پیدا نکرده است، بلکه با درک شرایط جدید و تغییر جهت اقتصادی خود، تحریم ها را دور زده است.
واقعیت آن است که در دهه چهارم حیات مقدس نظام جمهوری اسلامی، کشور عزیزمان در آمادگی بسیار وسیعی در تمامی زمینه ها و حوزه ها برای پیشرفت و عدالت قرار گرفته است. شاید اگر هر کشور دیگری در طول بیش از این سه دهه با انواع تحریم و محاصره اقتصادی، کارشکنی و صدها توطئه داخلی و خارجی دیگر مواجه می شد، هم اکنون هیچ نامی از آن در جغرافیای سیاسی جهان باقی نمی ماند. اما امروز جمهوری اسلامی ایران علاوه بر نقش آفرینی فعال در عرصه سیاسی، به اعتراف مراکز معتبر آکادمیک اقتصادی غرب، شانزدهمین قدرت اقتصادی جهان به حساب می آید. این آمادگی به ما این امکان را داده تا یک حرکت بزرگ در جهت نیل به اهداف متعالی نظام و به خصوص در مسیر نیل به اهداف اسناد بالادستی نظام همانند سند چشم انداز برداشته شود تا همانگونه که رهبری خواسته اند جهش بزرگی در روند پیشرفت کشور و عدالت گستری وسیع صورت گیرد.
آنچه سبب شده تا رهبر انقلاب سال 1390 خورشیدی را به نام سال «جهاد اقتصادی» بنامد، توفیقاتی است که در دو سال نخست دهه پیشرفت و عدالت صورت گرفته است. اگر نگاهی گذرا به آمارهای اقتصادی کشور و دستاوردهای قابل توجه در حوزه هایی نظیر پزشکی، هسته ای، هوافضا، صنایع نظامی، علوم بیولوژیکی و غیره بیندازیم، درمی یابیم این موضوع تا چه اندازه دارای اهمیت است.
رشد 25درصدی صادرات غیرنفتی ایران در 11 ماهه سال 89 و دستیابی به رکورد 29 میلیارد دلاری صادرات غیرنفتی، رشد 100 میلیون دلاری سرمایه گذاری خارجی طی سال گذشته، کاهش بیکاری، مهار تورم افسار گسیخته سالهای نه چندان دور و مهمتر از همه رونق بازار سرمایه و رکوردشکنی های پی در پی روزانه تنها بخشی از این ادعاست.
همچنین براساس گزارش جدیدی که تیم تحقیقاتی «جامعه سلطنتی انگلستان» در قالب پروژه «دانش، شبکه ها و ملت ها»، انجام داده و رشد علمی و انتشار مقالات علمی جهان بین سال های 1993 تا 2003 میلادی و رشد علمی جهان در سال 2004 تا 2008 میلادی با هم مقایسه شده، جمهوری اسلامی ایران، بیشترین و سریعترین رشد علمی را در جهان داشته است، به طوری که تعداد مقالات و نوشته های علمی منتشر شده توسط دانشمندان ایرانی از سال 1996 تا سال 2008، 18 برابر شده است که بسیار قابل تامل است.
به همین دلیل معظم له در پیام نوروزی خود به ملت ایران فرمودند: «آنچه که من از مجموع احساس می کنم، این است که کشور ما بحمدالله در جاده پیشرفت و تعالی حرکت خوبی را آغاز کرده است. البته این حرکت که روز به روز هم شتاب بیشتری گرفته است، ناشی از زحمات و تلاش های مسئولان و ملت در طول سالیان متمادی است؛ اما خوشبختانه این حرکت هرچه گذشته است، شتاب بیشتری پیدا کرده است. مثلا در عرصه تولید علم، طبق آمارهایی که مراکز متخصص جهانی و مراکز بین المللی اعلام می کنند، مشارکت کشور ما در پیشرفت علمی و تولید علم در دنیا بیش از 11درصد است؛ در حالی که ما یک درصد مردم دنیا هستیم و کشوری که بعد از ما در این منطقه بیشترین نصیب را داشته است، کمتر از 6درصد پیشرفت داشته است. بنابراین پیشرفت کشور در عرصه های مختلف بحمدالله خیلی خوب بوده است. این حرکت شتاب آلود و همراه با جدیت و همت، ان شاءالله بایستی ادامه پیدا کند.»
بنابراین روشن می شود که حضرت آقا با مزین کردن سال جدید به نام جهاد اقتصادی، علاوه بر تائید این توانمندی ها، دستور جهش و فراز بیشتر اقتصاد ایران را صادر کرده اند می تواند نویدبخش این مهم باشد که زودتر از آنچه که پیش بینی شده، جمهوری اسلامی ایران به اهداف سند چشم انداز بیست ساله دست یابد و گامهای فراتری از منطقه را بردارد.
نکته قابل اعتنای دیگر این است که سال 1390 نیز از جهاتی چند به دلیل نقش برجسته در صفحه تقویم اقتصادی ایران و تحقق سند چشم انداز، نقشی راهبردی در پیشرفت و خیز بلند اقتصادی کشورمان دارد. بی تردید «سند چشم انداز 20 ساله» مهمترین سند بالادستی است که پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی در کشورمان به تصویب رسیده است. این سند مهمترین راهکار برای رسیدن به اهداف مورد نظر و در واقع رهیافتی استراتژیک در مباحث اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و برنامه ریزی کشور است که جمهوری اسلامی ایران 1404را کشوری توسعه یافته، فعال و تأثیرگذار در اقتصاد جهانی معرفی می کند.
همچنین سال 1390نخستین سال از اجرای برنامه پنجم است که از اهمیت بسزایی برخوردار است. زیرا از یک سو، این برنامه گام نهادن در حساس ترین و تأثیرگذارترین پله های سند چشم انداز در افق 1404 است و از سویی دیگر در زمانی که برنامه پنجم در سال 1395 خورشیدی پایان می پذیرد، تنها 9 سال تا پایان سند چشم انداز باقی خواهد ماند و روشن است که باید در بسیاری از احکام مندرج در سند چشم انداز نظام توسعه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، جمهوری اسلامی ایران به رتبه های اول و دوم منطقه و حتی جهان رسیده باشد. پس شاید بی دلیل نباشد که برنامه پنجم توسعه را نقشه راه سند چشم انداز بخوانیم. لذا از آن جایی که سیاست های اقتصادی برنامه پنج ساله لازم است در جهت سیاست های کلی اعلام شده برای سال 1404کشور باشد، رعایت اصولی که این هدف را میسر می کند، مورد نیاز است.
مسئله کلیدی دیگر در نامگذاری سال جدید در این نکته راهبردی است که تا پیش از این، اصلاحات اقتصادی به عنوان یک نیاز تنها از فاز دانشگاهی دنبال می شد. با نامگذاری امسال به نام «جهاد اقتصادی» عملاً رهبر معظم انقلاب مردم را مستقیماً وارد عرصه کردند و پیگیری این مطالبه به عنوان یک وظیفه عمومی از فاز دانشگاهی خارج و وارد یک فاز مردمی شده است. به همین دلیل رهبر بصیر انقلاب اسلامی در پیام خود، مردم را به حرکت جهشی و مجاهدانه فراخواندند و فرمودند: «... این سال جاری را که از این لحظه آغاز می شود، ما بایستی متوجه کنیم به اساسی ترین مسائل کشور، و محور همه اینها به نظر من مسائل اقتصادی است. لذا من این سال را «سال جهاد اقتصادی» نامگذاری می کنم و از مسئولان کشور، چه در دولت، چه در مجلس، چه در بخش های دیگری که مربوط به مسائل اقتصادی می شوند و همچنین از ملت عزیزمان انتظار دارم که در عرصه اقتصادی با حرکت جهادگونه کار کنند، مجاهدت کنند. حرکت طبیعی کافی نیست؛ باید در این میدان، حرکت جهشی و مجاهدانه داشته باشیم.»
بی تردید جهاد اقتصادی بدون استقرار «مدل بومی پیشرفت» و حرکت از سمت «مقاومت اقتصادی» به سوی یک «اقتصاد مقاومتی» که رهبری بارها در سخنان خود بدان ها اشاره داشته اند، میسر نخواهد بود. دستیابی به این مدل ها، نیازمند تدوین شاخصه ها و مؤلفه هایی است که باید توسط اندیشمندان اقتصادی حوزه و دانشگاه به بحث گذاشته شود و با توجه به آگاهی همگانی بر ناکارآمدی اقتصاد سرمایه داری و تبدیل شدن اقتصاد اسلامی به یک جریان فکری غالب و یک دغدغه عمومی در جامعه علمی کشور، با توجه به فرمایشات پی در پی مقام معظم رهبری در قالب های خاص خود اجرایی شود.
این مهم نیازمند تدوین مدل بومی پیشرفت و اصلاح سیاست ها و راهبردهای کلان اقتصادی کشور است که به نوعی می توان گفت در طرح تحول اقتصادی کشور که نخستین محور آن یعنی هدفمندسازی یارانه ها، در سال گذشته عملیاتی شد مورد تأکید قرار گرفته است. انتظار می رود با عملیاتی شدن دیگر محورهای طرح تحول اقتصادی در سال 1390، یعنی طرح تحول بانکی، مالیاتی و گمرکی و دیگر موارد، با جهاد اقتصادی تک تک شهروندان ایرانی، نظام مقدس جمهوری اسلامی سومین سال از دهه پیشرفت و عدالت را با پیروزی و پیشرفت پشت سر بگذارد.

 بابک اسماعیلی/عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران

 

[ ٤:٢٠ ‎ب.ظ ]   [ بابک اسماعیلی ]   [ لینک مطلب

موضوع نوشتار: اقتصاد و موضوع نوشتار: سیاست



[ Home | Archives | E-mail ]


POWERED BY
PERSIANBLOG


  RSS 2.0  

 

 

Copyright © 2004-2007 Babak Esmaeili. All rights reserved. Design by Zolfesokhan
NOTICE: May not be duplicated or distributed in any form unless with prior consent.
 

تمام حقوق مربوط به ا‌ین صفحه، متعلق به بابک اسماعیلی  است. هرگونه برداشت و بازنشر نوشته‌های ا‌ین صفحه منوط به در‌یافت اجازه از صاحب ا‌ین تارنما می باشد.