هند ، بدهکاری که شرط می گذارد

تاکنون مبادلات تجاری میان دو کشور از طریق «اتحادیه پایاپای آسیایی» صورت می گرفت. اتحادیه ای که در سال 1974 میلادی به منظور تسهیل معاملات در آسیای جنوبی، از سوی سازمان ملل متحد تاسیس شد و براساس آن، کشورهای عضو این اتحادیه قادرند از طریق بانکهای مرکزی خود به انجام معاملات بپردازند و به عبارتی، بانکهای مرکزی کشورها، به نیابت شرکتهای معامله کننده معاملات را انجام دهند.
    تا بدین جا شاید به نظر برسد که این اقدام دولت هند، امری صرفا فنی و در راستای سیاست های بانک مرکزی این کشور باشد. اما نکته ظریفی وجود دارد و آن توجه به این نکته است که براساس قطعنامه های صادر شده توسط شورای امنیت سازمان ملل، خرید نفت، مشمول تحریم های وضع شده علیه ایران نمی شود، اما مبادلات تجاری و همکاریهای بانکی با ایران مشمول این تحریم ها می شود.
    با تصمیم بانک مرکزی هند در ارائه نکردن تسهیلات بانکی برای خرید نفت از ایران، از این پس چنانچه واحدهای تجاری یا دولتی هند بخواهند از جمهوری اسلامی ایران، نفت یا گاز بخرند، باید یک واسطه بانکی اروپایی داشته باشند که این واسطه بانکی بتواند اعتبارات ارزی این معاملات را تضمین کند. این در حالی است که بنا به آنچه گفته شد براساس قطعنامه تحریمی شورای امنیت، مبادلات تجاری و همکاریهای بانکی با ایران مشمول تحریم ها می شود. بنابراین روشن می شود که اقدام اخیر هند، نه تنها صرفا اقدامی فنی در راستای تامین منافع مردم این کشور نیست، بلکه اقدامی در راستای تامین منافع آمریکا و متحدان غربی این کشور است.
    استقبال «استیوارت لوی» معاون وزیر دارایی ایالات متحده از این اقدام و اظهارات وی مبنی بر اینکه «اقدام هند یک اقدام مهم و جدی است» خود تاییدی بر این مدعاست. از سوی دیگر، بررسی رسانه های هندی در روزهای اخیر نیز این موضوع را به اثبات می رساند. افکار عمومی این کشور، اقدام اخیر را به عنوان پیروی بی چون و چرای هند از سیاستهای آمریکا علیه ایران تعبیر کرده اند و حزب کمونیست هند نیز با صدور بیانیه ای تاکید کرد اقدامات جدید بانک مرکزی و دولت هند بر علیه ایران، از سوی آمریکا دیکته شده و این اقدام، تسلیم شرم آور هند در برابر سیاست خارجی آمریکا و در راستای منافع ایالات متحده و نه منافع ملی هند است.
    2- سوال دیگری مطرح می شود. این تصمیم چه تاثیری بر دو کشور ایران و هند خواهد داشت؟ آیا همانگونه که آمریکا و متحدان این کشور انتظار دارند، جمهوری اسلامی ایران با این اقدام هند متضرر می شود، یا هند که در سالهای اخیر حرکتی رو به رشد در زمینه اقتصادی را آغاز کرده، دچار مشکلاتی جدی می شود؟ برای پاسخ به این پرسش باید نگاهی به مبادلات تجاری دو کشور بیندازیم.
    جمهوری اسلامی ایران با بیش از 132 میلیارد بشکه نفت خام قابل استحصال، رتبه سوم ذخایر نفتی جهان را در اختیار دارد و از طرفی با دارا بودن 971 تریلیون فوت مکعب گاز، دومین کشور تولیدکننده گاز در دنیاست. بنابراین به جرات می توان گفت که جمهوری اسلامی ایران، بی نیازترین کشور آسیایی از نظر مصرف انرژی به حساب می آید.
    در این میان، هند پنجمین مصرف کننده بزرگ انرژی در جهان است که براساس پیش بینی ها تا 9 سال آینده، به سومین کشور مصرف کننده انرژی تبدیل می شود. در حال حاضر هند کمتر از یک درصد ذخیره نفتی دنیا را در اختیار دارد که تنها جوابگوی کمتر از یک سوم جمعیت این کشور است. براساس آمار موجود، جمهوری اسلامی ایران دومین تامین کننده نفت خام هند است و سالانه بیش از 20 درصد کل صادرات نفت خود را به بازار هند عرضه می کند. واردات نفت خام هند از ایران در سال 2009 میلادی بیش از 22 میلیون تن به ارزش تقریبی 10 بیلیون دلار بوده و براساس آمارهای رسمی، این کشور در دو سال گذشته به طور متوسط روزانه نزدیک به 426 هزار بشکه نفت از ایران وارد کرده است.
    با توجه به رشد مثبت جمعیت در هند، می توان پیش بینی کرد، این کشور تا 5 سال آینده به وضعیت بحرانی در تامین منابع انرژی برسد و بی شک تنها کشوری در آسیا که می تواند جوابگوی این نیاز حیاتی باشد، جمهوری اسلامی ایران است و در صورتی که هند روابط تجاری خود را در حوزه نفت و گاز، به هر دلیلی با ایران کمرنگ کند، با بحران انرژی در سالهای آینده مواجه خواهد شد.
    این موضوع در سخنان چندی پیش وزیر امور خارجه هند نیز دیده می شود. وی پس از امضای متن تحریم های مستقل آمریکا از سوی باراک اوباما در سخنانی قابل تامل گفت: «ما نگران این هستیم که طبیعت فرامرزی تحریم هایی که برخی کشورها علیه ایران اعمال کرده اند و برخی کمپانی های خاص هم به رعایت آن روی آورده اند، بر اقتصاد شرکت های هندی تاثیرگذار باشد. تحریم بخش انرژی ایران می تواند بر اهداف ما برای خرید انرژی از ایران و تامین نیازهای شهروندانمان تاثیرگذار باشد.»
    این در حالی است که نفت خام ایران، در صورت انصراف هند نیز همچنان مشتریان خاص خود را دارد و شرایط بازار نفت به گونه ای است که به سرعت کشورهایی نظیر چین و برزیل با توجه به نیازهای روزافزون خود، جای هند را خواهند گرفت.
    3- چگونه کشوری که بابت مبادلات تجاری خود بالغ بر یک میلیارد یورو به جمهوری اسلامی ایران بدهکار است و برای بقاء و رشد اقتصادی، آن هم در اوج بحران مالی حاکم بر اقتصاد جهانی، نیازمند واردات 12 میلیارد دلاری نفت خام از ایران است، با پیروی از راهبردهای سیاسی کاخ سفید برای ایران شرط می گذارد؟!
    واقعیت آن است که پس از دیدار ماه نوامبر سال گذشته باراک اوباما از هند که خشم مردم این کشور را نیز دربر داشت، برخی تغییرات محسوس در سیاست خارجی این کشور رخ داده است. در این دیدار، مستاجر کنونی کاخ سفید به مقامات هندی اطمینان داد که با همراهی و حمایت دهلی نو از سیاست های فرامنطقه ای واشنگتن، از درخواست این کشور برای عضویت دائم در شورای امنیت حمایت می کند.
    این در حالی است که چندی پیش سایت «کشمیر واچ»، پرده از واقعیتی برداشت که طی این سال ها پنهان مانده بود و آن، اقدام جمهوری اسلامی ایران برای نجات کشور هندوستان در سال 1994 میلادی است. در این سال، سازمان ملل در پی آن بود که قطعنامه ای حاوی مجموعه ای از تحریم ها علیه این کشور اعمال شود و پاکستان با حمایت سازمان کنفرانس اسلامی درصدد نهایی کردن شکایت علیه هند در سازمان ملل بر می آید. اما با دخالت جمهوری اسلامی ایران این امر منتفی شد و کشورمان با پادرمیانی، مساله را حل و تحریم های احتمالی را منتفی می کند و عملاً اقتصاد هند که در آن زمان در آستانه بحران قرار داشت، نجات می یابد.
    اما اکنون پس از گذشت 16 سال، هندی ها گویی فراموش کرده اند که در آستانه حرکت رو به رشد اقتصادی خود، این جمهوری اسلامی ایران بود که از تصویب تحریم علیه این کشور جلوگیری کرد. کاری که هیچ گاه هند برای ایران انجام نداده و در عوض، مزیت های اقتصادی خود با قدرت منطقه ای چون ایران را فدای همکاری با آمریکایی ها ساخته است.
    در مجموع اینگونه به نظر می رسد که پس از همراهی دهلی نو با واشنگتن در صدور قطعنامه ضد ایرانی در شورای حقوق بشر سازمان ملل، هند با پیروی از دیپلماسی روس ها، با کارت ایران در زمین آمریکا و با کارت آمریکا در زمین ایران بازی می کند. اما در این بازی، بازنده کیست؟! پاسخ روشن است. بدهکاری که شرط می گذارد! و اکنون نوبت جمهوری اسلامی ایران است که اینگونه اقدامات هند را بی پاسخ نگذارد.
    


    
 بابک اسماعیلی/عضو انجمن اقتصاددانان ایران
روزنامه کیهان، شماره 19830 به تاریخ 13/10/89، صفحه 14

/ 0 نظر / 15 بازدید