ارزیابی برنامه های تیم اقتصادی دولت دهم - بخش پنجم

وزارت راه و ترابری؛ فاصله تا نقطه مطلوب
بابک اسماعیلی. عضو انجمن اقتصاددانان ایران

    بی شک یکی از خبرسازترین وزارت خانه های دولت نهم را می توان وزارت راه و ترابری نامید.
    جدا از برخی تغییرات مدیریتی در بدنه وزارت راه و ترابری، برخی سوانح تلخ هوایی و آمار متاثرکننده تلفات جاده ای این وزارت خانه را به یکی از اصلی ترین سوژه های رسانه ای در یک سال اخیر تبدیل کرده است. 46 روز از سانحه سقوط پرواز شماره 7908 هواپیمایی کاسپین و کشته شدن 163 سرنشین آن می گذرد. این در حالی است که هنوز علت اصلی بروز این سانحه مبهم باقی مانده است. گرچه سکوت 17 روزه وزیر راه و ترابری و موضع گیری نامطلوب این وزارتخانه درعدم پاسخگویی در قبال سوانح هوایی اخیر، گرفتن رای اعتماد نمایندگان مجلس به «حمید بهبهانی» را تحت تاثیر قرار خواهد داد اما براساس اخبار منابع آگاه به نظر می رسد. جنجالی ترین وزیر دولت نهم، بار دیگر موفق به کسب رای اعتماد نمایندگان شود.
    گذشته از آن که وزیر راه و ترابری دولت دهم چه کسی باشد، درباره عملکرد و انتظارات از وی دراین وزارت خانه مهم که نقش توسعه ای دارد، گفتنی زیاد است:
    1- ترانزیت ثروت عظیمی است که متاسفانه مورد غفلت جدی مسئولان قرارگرفته است. موقعیت استراتژیک جغرافیایی جمهوری اسلامی ایران، این قابلیت را دارد که ترانزیت پس از نفت و گاز به عنوان یکی از اصلی ترین منابع درآمدی کشور مورد توجه قرارگیرد.به صراحت می توان گفت موقعیت استراتژیک ایران به ویژه سواحل شمالی (دریای خزر) و سواحل جنوبی (خلیج فارس و دریای عمان) و مرزهای شرقی و غربی را باید دروازه ارتباط اقتصادی کشورهای محصور درخشکی، آسیای مرکزی، قفقاز و دروازه ورود به اروپا ارزیابی کرد. گرچه با نگاهی به آمار ترانزیت در ایران طی سال های برنامه چهارم توسعه شاهد روند به روبه رشدی هستیم، اما با توجه به پتانسیل و توانمندی های ایران در این عرصه که از آن به عنوان «طلای قرن»، «معجزه قرن» و «صنعتی نو» یاد می شود، شاهد هستیم که بیش از 65درصد از ظرفیت ترانزیتی کشور درحال حاضر خالی است. هم اکنون سهم ایران از ترانزیت کالاتنها 5 میلیون تن و با احتساب سوآپ 10میلیون تن درسال برآورد می شود. این درحالی است که ظرفیت ترانزیت کشور سالانه حداقل 30میلیون تن است. از سوی دیگر با وجود تقریبا 20هزار کیلومتر راه ترانزیت، کشورمان توانایی ترانزیتی کشور بیش از اینهاست.
    2- فرسودگی ناوگان حمل و نقل هوایی، زمینی و ریلی ایران از دیرباز یکی از بزرگترین مشکلات کشور درعرصه حمل ونقل است. اگر چه زیر سوال بردن خرید هواپیماهای روسی که برخی از رسانه های مخالف دولت در روزهای اخیر با بزرگنمایی خاص، آن را ابزاری جهت سیاه نمایی عملکرد و تخریب چهره دولت کردند با توجه به شرایط تحریمی کنونی تجهیز فرودگاه های کشور به آخرین فن آوری های روز صنعت حمل و نقل هوایی، پایین آوردن هزینه بالای تعمیر و نگهداری از طریق بومی کردن دانش از جمله روش هایی است که می تواند مورد توجه قرار گیرد. در عین حال انتخاب ترکیبی قوی درتیم مذاکره کننده برای خرید هواپیماهای با قابلیت پروازی بالاو هزینه ای پایین نیز می تواند برخی از مشکلات کنونی راکاهش دهد.
    همچنین فرسودگی ناوگان حمل و نقل جاده ای کشور درکنار نابسامانی های موجود جاده ای که نقش نخست را درافزایش تصادفات رانندگی ایفا می کند و به اعتراف تمامی کارشناسان متاسفانه ارابه های فرسوده هم چنان درجاده ها می تازند موضوع دیگری است که وزیر راه و ترابری دولت دهم حتما باید چاره ای برای آن بیندیشد.
    3-افتتاح شتاب زده برخی پروژه ها که سبب سوء استفاده برخی احزاب، سلایق و گروهکهای سیاسی در ناکار آمد و تبلیغاتی خواندن خدمات دولت نهم شده است و انعقاد قراردادهایی که اجرای آن با شرایط و امکانات کشور سازگاری ندارد یکی از ضعف های جدی وزارت راه درسال های اخیر است. اصرار وپافشاری وزارت راه بر اجرایی کردن پروژه هایی همانند طرح مگ لو تهران - مشهد و افتتاح عجولانه برخی پروژه های مهم نظیر راه آهن اصفهان - شیراز و بم - زاهدان خود از مواردی از این دست است که باز کردن آن در این نوشتار چندان به صلاح نمی باشد.
    4-بنابر اظهارات مدیرکل خط و سازه های فنی راه آهن، مجموع اعتبارات اختصاص یافته به بخش احداث خط و سازه های فنی درسال جاری نسبت به سال گذشته به یک پنجم کاهش یافته است. کاهش محسوس این اعتبار که معمولادر قالب منابع عمومی، تسهیلات ارزی، اوراق مشارکت و وام و منابع داخلی اختصاص می یابد، می تواند بسیاری از پروژه های زیربنایی خصوصا پروژه های ریلی را با مشکلات جدی روبه رو سازد. هرچند بخشی از این کاهش اعتبارات تخصیصی به عدم فروش اوراق مشارکت یک هزار و 200میلیارد تومانی برمی گردد، اما شایسته است با جبران این عدم تحقق اعتباری، پروژه های زیربنایی از خطر کمبود اعتبار نجات یابد. از سوی دیگر زمزمه های عدم اختصاص وام به بخش خصوصی برای خرید واگن های باری، مسافربری و ماشین آلات و تجهیزات ریلی نیز درجای خودنگران کننده است.
    درخصوص وزارت راه وترابری و نقش مهم آن دراقتصاد و توسعه جمهوری اسلامی گفتنی ها بسیاراست که درحوصله این مقاله نمی گنجد. کوتاه سخن اینکه وزیر راه وترابری دولت دهم در صورت کسب رای اعتماد نمایندگان ملت، وظیفه سنگین و کارسختی را پیش روی دارد که امیدواریم با پیش روی قراردادن رئوس برنامه پنجم توسعه درحوزه حمل و نقل و سند چشم انداز شاهد توسعه این بخش کلیدی اقتصاد ایران باشیم.

لینک مقاله در روزنامه کیهان. سه شنبه 10 شهریور 1388- شماره 19451. صفحه ۴.

/ 2 نظر / 10 بازدید
سمیرا

/یا علی پيش از تو، هيچ اقيانوس را نمي شناختم که عمود بر زمين بايستد... پيش از تو، هيچ خدايي را نديده بودم که پاي افزاري وصله دار به پا کند، و مَشکي کهنه بر دوش کشد و بردگان را برادر باشد. آه اي خداي نيمه شب هاي کوفه تنگ. اي روشن ِ خدا در شب هاي پيوسته ي تاريخ اي روح ليلة القدر حتّي اذا مَطلعِ الفجر اگر تو نه از خدايي چرا نسل خدايي حجاز «فيصله» يافته است...؟/

سمیرا

سلام تسلیت میگم شهادت مولا رو بهتون.. التماس دعا